Sigorta Hukukunda Alternatif Uyuşmazlık Çözüm Yöntemi: Sigorta Tahkimi

Sigorta Tahkim Sistemine üye olan sigorta kuruluşları ile doğan uyuşmazlıklar ile sisteme üye olmasalar dahi zorunlu sigorta poliçelerinden doğan uyuşmazlıklar Sigorta Tahkim Komisyonu nezdinde çözülebilmektedir.
Her geçen gün artan dosya yükü nedeniyle yargılama hızının gün geçtikçe yavaşlaması, dosyaların bilirkişilere atanması neticesinde bu sürelerin daha da uzaması ve üstüne eklenen masraflar yüzünden hak sahipleri haklarına tam ve zamanında kavuşamamakta ve sonuç olarak Anayasa tarafından korunan hak arama hürriyeti zarar görmektedir. Bu endişeleri gidermek ve hukuki uyuşmazlıkları daha hızlı çözebilmek adına kanun koyucu alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemlerini hukuk sistemimize entegre etmeye çalışmaktadır.

Bu çabanın ürünlerinden biri olan Türk Sigorta Hukukunda tahkim yolu, ilk defa 03.06.2007 tarihinde 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun (“SK”) 30.maddesi ile öngörülmüştür.

SK’ya göre Sigorta Tahkim Sistemi, sigorta kuruluşlarının iradi katılımı esasına dayanmaktadır. Sigorta Tahkim Komisyonuna üye olup olmama hususu sigorta kuruluşlarının iradelerine bırakılmıştır. SK’nın 30.maddesine göre sigortacılık yapan kuruluşlardan, sigorta tahkim sistemine üye olmak isteyenler, durumu yazılı olarak Komisyona bildirmek zorundadır. Sigorta tahkim sistemine üye olan kuruluşlarla uyuşmazlığa düşen kişi, uyuşmazlık konusu sözleşmede özel bir hüküm olmasa bile tahkim usulünden faydalanabilmektedir.

Madde, Sigorta ettiren veya sigorta sözleşmesinden menfaat sağlayan kişiler ile riski üstlenen taraf arasında sigorta sözleşmesinden veya Hesaptan faydalanacak kişiler ile Hesap arasında doğan uyuşmazlıkların çözümü amacıyla Birlik nezdinde Sigorta Tahkim Komisyonu oluşturulmasını öngörmektedir.

Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurmanın şartı olarak Sigorta komisyonunun tahkim yetkisini kabul etmiş olmak, zorunlu sigortalara ilişkin sigorta poliçelerinden kaynaklanan uyuşmazlıklar için geçerli değildir. Buna göre İlgili mevzuat ile zorunlu tutulan sigortalardan kaynaklanan bu fıkra kapsamındaki uyuşmazlıklar için ilgili kuruluş sigorta tahkim sistemine üye olmasa dahi hak sahipleri sigorta tahkim usulünden faydalanabilmektedir.

Belirtmek gerekir ki sigorta kuruluşları aleyhine başvuruda bulunmak isteyenler bu haklarını mahkeme nezdinde de ileri sürebilmektedirler. Bu halde sigorta kuruluşu tahkim ilk itirazında bulunamamaktadır. Bu yüzden doktrinde kimi yazarlar Türk Sigorta Hukukunda öngörülmüş olan sigorta tahkim sistemini, “nispi zorunlu tahkim sistemi” olarak isimlendirmektedirler.

Kimler Başvurabilir?

SK Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurabilecekleri “Sigorta ettiren veya sigorta sözleşmesinden menfaat sağlayan kişiler”şeklinde ifade etmektedir. Böylelikle STK’ya başvurabilmek sadece sigorta ettirenlere yönelik bir yetki olarak tanınmamakta, sigorta sözleşmesinden menfaat sağlayan kişilere de STK nezdinde hak arama yetkisi verilmektedir.

Maddeye göre, mahkemelere ve Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun hükümleri uyarınca Tüketici Sorunları Hakem Heyetine intikal etmiş uyuşmazlıklar ile ilgili uyuşmazlıklarda Komisyona başvuru yapılamamaktadır.

Sigorta Kuruluşuna Başvuru Şartı

SK’nın 30.maddesi Komisyona gidilebilmesi için, sigortacılık yapan kuruluşla uyuşmazlığa düşen tarafın, uyuşmazlığa konu teşkil eden olay ile ilgili olarak sigortacılık yapan kuruluşa gerekli başvuruları yapmış ve talebinin kısmen ya da tamamen olumsuz sonuçlandığını belgelemiş olması gerektiğini düzenlemektedir. Başvuru yapılması üzerine sigortacılık yapan kuruluşun, başvuru tarihinden itibaren on beş iş günü içerisinde yazılı olarak cevap vermemesi Komisyona başvuru için yeterli görülmektedir.

Sigorta Tahkim Komisyonu Kararlarına Karşı Başvurulabilecek Kanun Yolları

SK’nın 30.maddesinin 12.fıkrası uyarınca sigorta tahkim komisyonun konusu 5.000 TL’den daha az olan uyuşmazlıklara ilişkin kararları kesindir. Konusunun 5.000 TL ve daha fazla olan kararlara karşı, kararın ilgiliye tebliğ edilmesinden itibaren 10 gün içinde gene komisyon nezdinde itiraz yoluna başvuru imkânı tanınmaktadır.

Bu itiraz, hakem kararının icrasını durdurmaktadır. İtiraz, komisyon bünyesinde sadece bu işleri incelemek üzere teşkil edilmiş olan hakem heyetlerince incelenmektedir. Kanuna göre itirazı inceleyen heyet, dosyanın intikalinden itibaren iki ay içinde karar vermek zorundadır.

5.000 TL ve üzeri uyuşmazlıklar hakkında itirazı inceleyen heyetin verdiği kararlar kesindir.

Ancak kanun, uyuşmazlığın konusunun 40.000 TL’nin üzerinde olması şartıyla itiraz hakem heyeti kararına karşı temyiz kanun yoluna başvurulabileceğini belirtmektedir. Bunun dışında tahkim süresinin sona ermesinden sonra karar verilmiş olması, talep edilmemiş bir şey hakkında karar verilmiş olması, hakemlerin yetkileri dahilinde olmayan konularda karar vermesi ve hakemlerin, tarafların iddiaları hakkında karar vermemesi durumlarında temyiz kanun yoluna her halükârda başvurulabilmektedir. Kanun, temyize ilişkin usul ve esaslar hakkında Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun uygulanacağını belirtmektedir.

Sigorta Tahkim Kuruluna Başvurmanın Avantajları

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 427.maddesi tahkim davalarına ilişkin genel süreyi düzenlemektedir. Buna göre taraflar aksini kararlaştırmadıkça, bir hakemin görev yapacağı davalarda hakemin seçildiği, birden çok hakemin görev yapacağı davalarda ise hakem kurulunun ilk toplantı tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde, hakem veya hakem kurulunca esas hakkında karar vermek zorundadır.

Kanun koyucu sigorta tahkiminde ise bu süreyi daha da kısaltmış 4 ay olarak belirlemiştir. SK’nın öngördüğü sisteme göre hakemlerin bu süre içerisinde uyuşmazlığı çözememeleri halinde söz konusu uyuşmazlık yetkili mahkemeler tarafından halledilecektir. Belirtmek gerekir ki 4 aylık süre, tarafların açık ve yazılı muvafakatleriyle uzatılabilmektedir.

SK tarafların aralarındaki uyuşmazlıkları Komisyon vasıtasıyla çözmelerini teşvik etmek adına talebi kısmen ya da tamamen reddedilenler aleyhine hükmolunacak vekalet ücretinin, Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesinde belirlenen vekalet ücretinin beşte biri olduğunu belirtmektedir. Ayrıca komisyona başvuru ücretleri de mahkemeler nezdinde ödenen harç ve diğer masraflara göre oldukça uygun olarak belirlenmiştir.

Tahkim Hukuku ve Sigorta Tahkimi hakkında daha fazla bilgi almak için bize info@guzeloglu.legal adresinden ulaşabilirsiniz.

Advertisements